Blog

Czy prokurator może zająć konto dłużnika?

Kryzys gospodarczy pociąga za sobą niestety wzrost przestępczości gospodarczej. Dłużnik, który zaczyna mieć problemy z płynnością finansową i bieżącym regulowaniem swoich zobowiązań, skłonny jest podejmować próby ukrycia swoich składników majątkowych, aby w przyszłości nie zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym tudzież nie weszły w skład masy upadłości. Faktem jest, że działanie takie może podpadać pod przepis ustawy karnej (zob. zwłaszcza Ucieczka z majątkiem i doprowadzenie do upadłości). Czy wierzyciel może się jakość obronić przed uszczupleniem majątku dłużnika? W szczególności, czy prokurator może zająć konto dłużnika? Pewną opcją jest tutaj zabezpieczenie majątkowe.

Spis treści

Zabezpieczenie majątkowe w postępowaniu karnym

Jak wynika z art. 291 § 1 k.p.k., w sytuacji, gdy oskarżonemu (podejrzanemu) zarzuca się popełnienie przestępstwa, w związku z którym w wyroku skazującym sąd będzie mógł orzec obowiązek naprawienia szkody, można dokonać zabezpieczenia wykonania tego orzeczenia na mieniu oskarżonego (podejrzanego). Na etapie postępowania sądowego decyzję w tym przedmiocie podejmuje sąd, natomiast na etapie postępowania przygotowawczego – prokurator. Zabezpieczenie majątkowe następuje w jednej z form przewidzianych w postępowaniu cywilnym: zajęcie ruchomości, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, ustanowienie hipoteki, etc.

Zasadniczą przesłanką zabezpieczenia majątkowego jest uzasadniona obawa, że bez takiego zabezpieczenia wykonanie orzeczenia będzie niemożliwe albo znacznie utrudnione. Z tego też powodu, do zabezpieczenia majątkowego dochodzi zazwyczaj już w postępowaniu przygotowawczym wraz z postawieniem podejrzanemu zarzutów: konieczne jest przecież szybie działanie w sprawie. Decyzja prokuratora powinna się przy tym opierać na konkretnych okolicznościach, uzasadniających obawę, że podejrzany będzie się wyzbywał składników majątkowych. Z doświadczenia wiem, że w praktyce sanowane są jednak decyzje oparte na dość ogólnym domniemaniu utrudniania wykonania orzeczenia w przyszłości.

Zabezpieczenie majątkowe wykonania obowiązku naprawienia szkody może nastąpić z urzędu, a to nie muszą działać na wniosek uprawnionego. Dodatkowy wniosek o dokonanie zabezpieczenia będzie jednak wskazany, aby zwrócić uwagę na potrzebę dokonania zabezpieczenia. Osoba pokrzywdzona, nierzadko mająca bliską styczność z podejrzanym, lepiej może się orientować w jego sytuacji majątkowej.

Przestępstwa na szkodę wierzycieli

Działanie na szkodę wierzycieli jest zachowaniem bezprawnym i w określonych przypadkach rodzić będzie odpowiedzialność karną. Kodeks karny wprowadza odrębne typy przestępstw działania na szkodę wierzycieli w postaci: udaremniania zaspokojenia roszczeń wierzyciela (art. 300 k.k.), ucieczki z majątkiem i doprowadzenia do upadłości (art. 301 k.k.), jak również wybiórczego spłacania wierzycieli i łapownictwa (art. 302 k.k.). Więcej w tym temacie w odrębnym wpisie: Czy działanie na szkodę wierzycieli jest karalne?

W ramach postępowania karnego rozstrzygana będzie w pierwszej kolejności kwestia sprawstwa i winy oskarżonego. Co istotne, do odpowiedzialności można tutaj pociągnąć nie tylko samego dłużnika czy działających w jego imieniu członków zarządu, lecz również osoby faktycznie zajmujące się jego sprawami majątkowymi. W razie wydania wyroku skazującego na rzecz pokrzywdzonego wierzyciela sąd będzie mógł orzec obowiązek naprawienia szkody. Na podstawie tego wyroku wierzyciel będzie mógł wszcząć postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi. To w teorii. W praktyce może się jednak okazać, że dłużnik już dawno stał się niewypłacalny.

Czy prokurator może zająć konto dłużnika w związku z działaniem na szkodę wierzycieli?

Czy prokurator może zająć konto dłużnika w związku z popełnieniem przestępstwa na szkodę wierzycieli? W ramach zabezpieczenia majątkowego – jak najbardziej. Zgodnie z powyższym, może również ustanowić hipotekę na nieruchomości bądź zająć rzeczy ruchome czy wynagrodzenie za pracę. Podkreślić należy, że mamy tutaj do czynienia z czynami ukierunkowanymi na uszczuplenie zaspokojenia wierzycieli. Zasadna wydaje się w tym stanie rzeczy teza, że przesłanka zabezpieczenia majątkowego w postaci uzasadnionej obawy, że bez takiego zabezpieczenia wykonanie orzeczenia będzie niemożliwe albo znacznie utrudnione, co do zasady będzie tutaj spełniona. Oczywiście, w zakresie, w jakim sam fakt działania na szkodę wierzycieli jest już w sprawie należycie uprawdopodobniony.

Specyfika czynów polegających na wyzbywaniu się majątku przesądza o tym, że wierzyciel musi podejmować szybkie działania. Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa powinno zostać złożone w najszybszym możliwym terminie, jak tylko wyjdą na jaw niedozwolone ruchy na majątku dłużnika. W samym zawiadomieniu zawrzeć jednocześnie trzeba wniosek o dokonanie zabezpieczenia majątkowego, wskazując adekwatną formę zabezpieczenia. Jeśli mamy jakąkolwiek wiedzę o składnikach majątkowych dłużnika (numer rachunku bankowego, numer księgi wieczystej nieruchomości, numer rejestracyjny pojazdu), wszystko to powinno zostać podane w zawiadomieniu: usprawni to działania organów ścigania, a na tym pokrzywdzonemu zależy najbardziej.

Uwagi końcowe

Faktem jest, że postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym nie zostanie wydane od razu po złożeniu zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa na szkodę wierzyciela. Najpierw ograny ścigania muszą zweryfikować podstawy podejrzenia. Im wcześniej złoży się jednak doniesienie, tym szybciej nada się sprawie biegu. Warto się w tym zakresie skonsultować z adwokatem, który doradzi najlepsze rozwiązanie w danej sprawie.

Już dziś dają się odczuć skutki kwarantanny spowodowanej koronawirusem, a restrukturyzacja przedsiębiorstw przybrać może różną postać – niekoniecznie zgodną z prawem. Czy prokurator może zająć konto dłużnika? Tak, może. Organy ścigania muszą mieć jednak uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, a bez zawiadomienia pokrzywdzonego mogą się o tym w ogóle nie dowiedzieć. Zapraszam również do zapoznania się z ofertą: Przestępstwa przeciwko wierzycielom.

Jeżeli potrzebowaliby Państwo pomocy prawnej w opisanym zakresie, zapraszam na spotkanie w Kancelarii Adwokackiej w Krakowie. Obszar mojej działalności obejmuje nie tylko Kraków, lecz również Katowice, Częstochowę, Kielce, Tarnów czy Rzeszów. W razie potrzeby pomoc prawna może być przy tym świadczona na terenie całego kraju, a spotkanie może odbyć się w trybie zdalnym przy zachowaniu odpowiednich środków bezpieczeństwa.

dr Aleksandra Rychlewska-Hotel, adwokat

dr Aleksandra Rychlewska-Hotel, adwokat

Jestem adwokatem specjalizującym się w prawie karnym. Ukończyłam studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie uzyskałam również stopień doktora nauk prawnych z dziedziny prawa karnego. Jestem członkiem Izby Adwokackiej w Krakowie. Więcej o mnie...

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Adwokat dr Aleksandra Rychlewska-Hotel

dr Aleksandra Rychlewska-Hotel

Każdą sprawą zajmuje się osobiście. Przywiązując dużą wagę do szczegółów, zawsze dążę do maksymalnego zabezpieczenia interesów Klienta.

Kategorie
Najcześciej czytane
Bezpieczeństwo prawnokarne
Jak mogę Państwu pomóc?
Zakres pomocy prawnej różnić się będzie w zależności od Państwa roli w postępowaniu karnym: osoba oskarżona bądź pokrzywdzona. Odrębna oferta kierowana jest także do jednostek organizacyjnych, gdzie pomoc prawna ma zasadniczo charakter pozaprocesowy.
sprawy karne - osoba pokrzywdzona

Pokrzywdzony

sprawy karne - jednostka organizacyjna

Jednostka organizacyjna

Kontakt
Podane przez Państwa dane osobowe przetwarzane będą w celu i w zakresie niezbędnym do udzielenia odpowiedzi na przesłane zapytanie na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f RODO. Więcej informacji na temat przetwarzania Państwa danych osobowych zawarto w Polityce prywatności.